اينكه خود سلطان محمد از مدتها پيش روى اين نسخه كار مىكرده از نگاره‌اى معلوم مىشود كه « دربار كيومرث » را بازنمايىكرده و با گزارشى دمساز و مطابق است كه دوست محمد درباره سلطان محمد ارائه كرده كه مشغول نقاشى يك شاهنامه دربارى است و « خلق را چنان در پوستين پلنگ تصوير كرده كه دل هر نقاش جسورى را مىلرزاند « 1 » . » اين نگاره درواقع اثرى ظريف و خارق‌العاده است كه اجراى آن را به اوايل دهه 1520 م . نسبت مىدهند . يك‌چنين اقدام جسورانه و عالى نبايد كمتر از ده سال طول كشيده باشد : تنها تاريخى كه در اين نسخه آمده در بخش معمارى نگاره برگ r 516 و سال 934 ه را نشان مىدهد كه معادل 8 - 1527 ميلادى است . در اينجا ظاهرا بايد با ولش ( Welch ) همنوا شويم « 2 » كه اين برگ از نسخه شاهنامه زمانى بدان افزوده شده كه كار نقاشى آن به مدت چندسال پيشرفت زيادى كرده بود . او معتقد است كه اين كار در اوايل دهه 1520 م . شروع و در اواسط دهه 1530 م . به پايان رسيده است . من ترجيح مىدهم خلق اين اثر را بين سالهاى 1520 م . و حدود 1530 م . قرار دهم : چون بنظرم رسيد ( كه صرفنظر از تعدادى از نگاره‌هاى آن‌كه بازتابى از سبك دربارى تركمان است ) اكثر نگاره‌هاى آن رابطه نزديكى با نگاره‌هاى نسخه‌هاى معروف دهه 1520 م . دارد يعنى نسخه كتاب مير عليشير از سال 1526 م . محفوظ در پاريس و ظفرنامه سال 1529 م . موجود در تهران ؛ ولى چندان سنخيتى با خمسه دربارى نظامى تحرير در سالهاى 43 - 1539 م . و محفوظ در كتابخانه بريتانيا ندارد . چند تا از نگاره‌هاى آن درواقع يادآور نگاره‌هاى ديوان حافظ سام ميرزا در حدود سال 3 - 1530 م . است « 3 » ، امّا تواريخى را كه براى حدود موقتى خلق آن ارائه شده ، بىاعتبارى نمىكند . چندين نگاره آن از نظر پيشرفت هنرى شبيه نگاره‌هاى خمسه نظامى سالهاى 43 - 1539 م . است ، ولى حاوى دو نگاره هم هست كه « امضاى » آنها به سلطان محمد نسبت داده شده است . يكى از اين نگاره‌ها كه بهرام‌گور را درحال شكار تصوير كرده ، كاملا شبيه نگاره برگ 568 شاهنامه است كه اتفاقا يكى ديگر از اعمال بهرام‌گور را تصوير كرده است . در اينجا صخره‌هاى كوهستانى كاملا جلوه‌يافته ، اما بين اين دو صحنه شكار و پيكره‌هاى موجود در منظره از نظر مفهومى چندان اختلافى موجود نيست . سلطان محمد همراه پسرش ميرزا على به گروه تصويرگران خمسه دربارى

--> ( 1 ) - ولش و ديكسون ، شاهنامه هوتون ، تصوير رنگى 8 ؛ Wonders of The Age . ، ص 17 . ( 2 ) - ولش A King , s Book of Kings ، ص 16 . در اين شاهنامه سرلوحى وجود ندارد . قبلا تصور مىرفت كه اين نسخه در سال 944 / 1537 بوسيله قاسم عشرى استنساخ شده است : مارتين ، نقاشى نگارگرى ، جلد 2 ، ص 63 . ( 3 ) - بينيون ، نقاشى نگارگرى ايران ، تصاوير LXXXLIVA ، ولش A King , s Book of Kings ، ص 57 . هنرهاى اسلام شماره b 598 .